Jakie są i co nam mówią terminy przedawnienia?

Przedawnienie, nazywane czasami dawnością, to instytucja która łączy odpowiednie skutki prawne z upływem czasu. Jeżeli np. zostaliśmy pozwani w październiku 2017 roku o zapłatę 20.000 zł, którą to kwotę powinniśmy zapłacić w listopadzie 2002 roku, możemy się w takiej sytuacji bronić. Jak? Właśnie dzięki instytucji prawnej przedawnienia.

Jak uchylić się od zaspokojenia roszczenia?

Kodeks cywilny stanowi, że roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może się uchylić od jego zaspokojenia (tj. nie będzie musiał wtedy zapłacić). Pamiętać jednak trzeba, że upływ czasu, jakim jest okres przedawnienia, nie powoduje automatyzmu w tym zakresie.

W takiej sytuacji dłużnik (a zatem nasz przykładowy pozwany), może podnieść zarzut przedawnienia. Sąd nie uwzględnia tego z urzędu, lecz jedynie na wniosek. Zatem, aby Sąd uwzględnił tytułowy zarzut, trzeba go podnieść w piśmie procesowym (najlepiej w pierwszym piśmie, bezpośrednio po uzyskaniu informacji, że zostaliśmy pozwani, np. w odpowiedzi na pozew).

Można zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia, jednak nie można tego uczynić skutecznie przed upływem owego okresu.

Jaki okres przedawnienia przewiduje polskie prawo?

Co do zasady termin przedawnienia wynosi 10 lat. Dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi z kolei 3 lata. Istnieją jeszcze przepisy szczególne, które mogą stanowić inaczej (w kolejnych wpisach postaramy się je dla Państwa zebrać). Same świadczenia okresowe to przede wszystkim świadczenia o zapłatę odsetek czy czynszów.

Warto zaznaczyć, że terminy powyższe nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną (np. przez umowę).

Kiedy rozpoczyna się bieg przedawnienia?

Tzw. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Z kolei jeśli mowa jest o zaniechaniu, okres przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Czy bieg przedawnienia może ulec zawieszeniu?

Wskazać należy, że kodeks cywilny przewiduje sytuacje, gdy okres przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Dzieje się to w następujących przypadkach:

  • co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
  • co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;
  • co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;
  • co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

Okres przedawnienia, a brak pełnej zdolności do czynności prawnych

Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia.

Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego albo od dnia, w którym ustała przyczyna jego ustanowienia.

Zaznaczmy, że zasady te stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.

Przerwanie biegu przedawnienia

W przypadku omawiania instytucji przedawnienia, nie można nie wspomnieć o samym przerwaniu biegu przedawnienia i jakie skutki wiąże z tym polskie prawo. Bieg ten przerywa się:

  • przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (przykładowo, jeśli ktoś nas pozwał w październiku 2017 roku, a do przedawnienia miałoby dojść w listopadzie tego samego roku, wniesienie pozwu przerwie sam bieg przedawnienia, a zatem nie dojdzie do wskazanego przedawnienia w tym kolejnym miesiącu);
  • przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;
  • przez wszczęcie mediacji.

Istotnym jest, że po każdym przerwaniu przedawnienia, biegnie ono na nowo.

W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Czy przedawnieniu ulegają roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem Sądu?

Na to pytanie odpowiedzieć należy pozytywnie. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu (też polubownego) lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju, jak również roszczenie stwierdzone ugodą sądową albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy.

Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.

Jakie są i co nam mówią terminy przedawnienia?
5 (100%) 35 votes

Kategoria: Prawo cywilne
Podziel się:
KomentarzeBrak komentarzy do “Jakie są i co nam mówią terminy przedawnienia?”
Skomentuj pierwszy.

Dodaj komentarz