Zabezpieczenie dowodu w postępowaniu cywilnym – kiedy złożyć wniosek?

Zabezpieczenie dowodu

Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza możliwość zabezpieczenia dowodu nawet przed wszczęciem postępowania (a zatem jeszcze np. przed złożeniem pozwu). Dzieje się to na wniosek, zgodnie z art. 310 i n. kpc. W przypadku, gdy postępowanie jest już w toku, możliwe jest to także z urzędu.

Jaka jest opłata od wniosku o zabezpieczenie dowodu i jak się go składa?

Złożenie wniosku o zabezpieczenie dowodu podlega opłacie w wysokości 40 zł. Wniosek składa się w sądzie, który jest właściwy dla rozpoznania sprawy. W sytuacji, gdy mamy do czynienia z przypadkiem niecierpiącym zwłoki albo wniosek składany jest przed wszczęciem postępowania, dokument składa się w sądzie rejonowym, w okręgu którego ma być przeprowadzony dowód.

Przesłankami zabezpieczenia dowodu w postępowaniu cywilnym są:

  • obawa, że późniejsze jego przeprowadzenie będzie niewykonalne lub zbyt utrudnione,
  • gdy z innych powodów zachodzi potrzeba, aby stwierdzić istniejący stan rzeczy.

We wniosku o zabezpieczenie dowodu należy wskazać wnioskodawcę, przeciwnika i inne osoby zainteresowane (o ile są znane), określenie faktów i dowodów, a także przyczyny, które uzasadniają zabezpieczenie dowodu.

Istnieją wyjątki, gdy można zabezpieczyć dowód bez wzywania przeciwnika. Następuje to jednak w sytuacji niecierpiącej zwłoki, a także, gdy nie jest znane miejsce pobytu przeciwnika albo nie może on być wskazany. Co do zasady, zainteresowani w sprawie powinni zostać wezwani przez Sąd na termin, który jest wyznaczony na przeprowadzenie dowodu. Jednak również w tym przypadku, gdy zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki, można dokonać przeprowadzenia dowodu, nawet jeśli nie doszło do doręczenia wezwania przeciwnikowi.

W związku z okolicznością, że czasami może dojść do przeprowadzenia dowodu w tym trybie również bez obecności np. pozwanego, to kodeks postępowania cywilnego dopuszcza możliwość wskazywania przez strony uchybień, które miały miejsce przy zabezpieczeniu dowodu. Strony mogą to uczynić przed sądem, który orzeka w danej sprawie. Znamiennym jest przy tym, że instytucja zabezpieczenia dowodu nie wyklucza przeprowadzenia ponownie tego dowodu, już w toku postępowania.

Kiedy wnosi się o zabezpieczenie dowodu?

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym zabezpieczenie dowodu w postępowaniu cywilnym nie może służyć do tego, aby osoba, która potencjalnie chce wystąpić z pozwem do Sądu, upewniała się w ten sposób co do zasadności swojego roszczenia i szans w procesie.

Pamiętać przy tym należy, że złożenie wniosku o zabezpieczenie dowodu nie prowadzi do przerwania biegu przedawnienia, ponieważ jest tylko czynnością przygotowawczą.

Omawiana instytucja znajduje szczególnie zastosowanie w sytuacji:

  • choroby świadka i obawy jego rychłej śmierci (jeśli chodzi o dowód z zeznań świadka),
  • gdy budynek grozi zawaleniem (jeśli mowa o oględzinach nieruchomości),
  • gdy upływ czasu może doprowadzić do tego, że nie będzie możliwości przeprowadzenia dowodu (np. gdy chodzi o katastrofy naturalne).

W nauce prawa istnieją rozbieżności co do tego, czy można zabezpieczyć dowód z opinii biegłego i dowód z przesłuchania stron. Warto również zwrócić uwagę, że może dojść do zabezpieczenia dowodu jedynie w sytuacji, gdy droga sądowa jest dopuszczalna, bowiem zabezpieczenie dowodu ma służyć celom postępowania cywilnego.

Opowiedzieć się trzeba za stanowiskiem, że postanowienie o oddaleniu wniosku o zabezpieczenie dowodu jest niezaskarżalne, a zatem nie przysługuje od niego zażalenie. Pojawiło się stanowisko odmienne, jednak jest ono krytykowane. Należy w tym miejscu przyjrzeć się postanowieniu Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 15 listopada 2013 roku (sygn. akt V UO 10/13). W sprawie tej Sąd oddalił wniosek o zabezpieczenie dowodu złożony przez ubezpieczonego, który dotyczył zeznań świadków, ponieważ (wnoszący) uważał, że ze względu na wiek, osoby te za kilka lat (gdy będzie zachodziła potrzeba wykazania stażu, który uprawnia do uzyskania prawa do emerytury) nie będą w stanie zeznawać w jego sprawie, ponieważ są schorowani i mają problemy ze słuchem i wzrokiem. Sąd wskazał, że świadkowie, których podał wnioskodawca, mają 57-58 lat; trudno więc uznać, że za 3 lata nie będą w stanie złożyć zeznań w sprawie.

Jak widać, z instytucji zabezpieczenia dowodu należy korzystać z umiarem. Znajduje ona zastosowanie w szczególności, gdy np. ze względu na ciężką chorobę możliwa jest rychła śmierć świadka.

Zabezpieczenie dowodu w postępowaniu cywilnym – kiedy złożyć wniosek?
5 (100%) 3 votes

Kategoria: Prawo cywilne
Podziel się:
KomentarzeBrak komentarzy do “Zabezpieczenie dowodu w postępowaniu cywilnym – kiedy złożyć wniosek?”
Skomentuj pierwszy.

Dodaj komentarz