Praca w upał a przepisy – jakie obowiązki posiada pracodawca?

Praca w upał

Kodeks pracy w artykule 94. nakłada na pracodawcę między innymi obowiązek zorganizowania pracy w ten sposób, aby zapewnić zmniejszenie uciążliwości pracy, a także bezpieczne i higieniczne warunki jej wykonywania. Biorąc pod uwagę docierające do Polski upały warto się zapoznać z tym, jak wyglądają szczegółowe przepisy w tym zakresie.

Wysoka temperatura niewątpliwie bowiem wpływa na nasze samopoczucie, ale także na wydajność pracowników. W związku z tym właśnie, pracodawca ma obowiązek zadbać, aby zminimalizować skutki upału w miejscu pracy.

Woda i napoje a temperatura w miejscu pracy

Art. 232 kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom zatrudnionym w warunkach, które można uznać za szczególnie uciążliwe, nieodpłatne napoje i posiłki odpowiednie dla warunków pracy, jeśli względy profilaktyczne za tym przemawiają. Takimi warunkami są bez wątpienia okoliczności związane z upałem w miejscu pracy.

Szczegółowe uregulowania w tym zakresie zawiera z kolei Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. Nr 60, poz. 279). Stanowi ono, że pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom napoje:

  • jeśli są oni zatrudnieni między innymi w warunkach gorącego mikroklimatu, gdy wskaźnik obciążenia termicznego wynosi powyżej 25 °C,
  • gdy pracownik pracuje na otwartej przestrzeni w temperaturze otoczenia poniżej 10 °C lub powyżej 25 °C,
  • gdy na stanowisku pracy pracownika temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28 °C.

Obowiązek pracodawcy obejmuje dostarczenie napojów w ilości, które zaspokajają potrzeby pracowników, zatem odpowiednio gorące lub zimne, w zależności od warunków wykonywania pracy. W pierwszym przypadku, powinny być to napoje wzbogacone w sole mineralne oraz witaminy.

Warto zaznaczyć, że na przykład w czasie upału w pracy napoje te powinny być dostępne przez cały dzień roboczy. Niedozwolone jest zastąpienie wydania napojów profilaktycznych ekwiwalentem pieniężnym.

Maksymalna temperatura w miejscu pracy

Kwestię temperatury w pracy reguluje Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.). Stanowi ono, że pracodawca winien zapewnić w pomieszczeniach odpowiednią temperaturę pracy dostosowaną do rodzaju wykonywanej pracy, biorąc pod uwagę metody pracy czy wysiłek fizyczny niezbędny do jej wykonania. Temperatura ta nie powinna być niższa niż 14 °C (287 K), chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają. W pomieszczeniach pracy, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna i w pomieszczeniach biurowych, temperatura nie może być niższa niż 18 °C (291 K).

Co ważne, odnosząc się do upału, ustawodawca nie określił górnej granicy temperatury, jaka powinna być w pomieszczeniu, w którym świadczy się pracę. Niewątpliwie jednak ogólne przepisy kodeksu pracy wskazują na to, że należy po prostu zapewnić pracownikowi takie warunki pracy, aby było to jak najmniej uciążliwe dla pracownika.

Przykłady ograniczenia skutków upału w pracy

Żaden przepis prawa nie zobowiązuje pracodawcy do instalacji klimatyzacji czy dostarczenia elektrycznych wiatraków. Z przepisów można jednak wywnioskować, że pracodawca powinien zadbać o zabezpieczenie okien przed promieniami słonecznymi, tak aby uniknąć dużego nasłonecznienia stanowiska pracy (np. dzięki instalacji rolet).

Pracodawca bowiem musi podjąć działania, które zmierzają do łagodzenia skutków narażenia pracowników na wysokie temperatury. W sytuacji, gdy została zainstalowana klimatyzacja, winien on dbać o jej sprawność i konserwację tego urządzenia. Ponadto, strumień powietrza z klimatyzacji nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy. Jeśli z kolei pracodawca używa wentylatorów, powinien zadbać o to, aby hałas i drgania powodowane przez te urządzenia, nie były dla pracowników uciążliwe.

Z powodu upału w miejscu pracy, pracodawca ma możliwość także skrócenia czasu pracy pracownikom, jak i zastosowania dłuższych przerw.

Należy pamiętać o tym, że pracownik co do zasady nie może odmówić wykonywania pracy z powodu zbyt wysokiej temperatury. Może to jednak uczynić, gdy uzna, że nie są mu zapewnione właściwe warunki w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, oraz że praca w upał może spowodować zagrożenie jego zdrowia.

Praca w upał młodocianych oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią

Ustawodawca wprowadza szczególną ochronę dla pracowników młodocianych, jeśli chodzi o pracę w wysokich temperaturach. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1509) określa minimalną i maksymalną temperaturę, w której może pracować pracownik młodociany.

I tak, dla młodocianych zabronione są prace w pomieszczeniach, w których temperatura powietrza przekracza 30 °C, a wilgotność względna powietrza przekracza 65%, a także w warunkach bezpośredniego oddziaływania otwartego źródła promieniowania. Nadto, praca jest zakazana w temperaturze powietrza niższej niż 14 °C, a także przy wilgotności względnej wyższej niż 65%.

Jeśli zaś chodzi o kobiety w ciąży i karmiące piersią, regulacje w tym zakresie zawiera Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (Dz. U. poz. 796). Stanowi ono między innymi, że zabronione jest wykonywanie prac:

  • w których przewidywana ocena średnia określana zgodnie z Polską Normą dotyczącą tych prac, jest większy od 1,0,
  • w mikroklimacie zimnym w warunkach, w których wyżej wymieniony wskaźnik jest mniejszy od -1,0,
  • w środowisku o dużych wahaniach parametrów mikroklimatu, szczególnie przy występowaniu nagłych zmian temperatury powietrza w zakresie przekraczającym 15 °C, przy braku możliwości stosowania co najmniej 15-minutowej adaptacji w pomieszczeniu o temperaturze pośredniej.

Konsekwencje dla pracodawcy

Jeśli pracodawca nie zapewni pracownikom właściwych warunków pracy, zwłaszcza wobec panujących aktualnie upałów, może mu grozić bardzo dotkliwa kara finansowa.

Nasi prawnicy pomogą sporządzić skargę do Państwowej Inspekcji Pracy. W tym miejscu warto dodać, że skarga na pracodawcę nie powinna być anonimowa (a zatem należy dokładnie wskazać osobę, która wnosi tę skargę). Niemniej jednak, w toku kontroli Państwowa Inspekcja Pracy jest zobowiązana do nieujawniania informacji, że kontrola przeprowadzana jest w następstwie skargi. Wyjątkiem jest sytuacja, w której zgłaszający skargę wyrazi na to pisemną zgodę.

Praca w upał a przepisy – jakie obowiązki posiada pracodawca?
4.8 (95%) 40 votes

Kategoria: Prawo pracy
Podziel się:
KomentarzeBrak komentarzy do “Praca w upał a przepisy – jakie obowiązki posiada pracodawca?”
Skomentuj pierwszy.

Dodaj komentarz