Suma gwarancyjna ubezpieczenia OC – czym jest i jakie minimum wyznaczają przepisy?

Suma gwarancyjna ubezpieczenia OC

Powszechnie wiadomo, że w związku z posiadaniem samochodu należy także zawrzeć odpowiednią umowę ubezpieczenia OC. Warto wiedzieć, jak wygląda sytuacja, gdy z tego ubezpieczenia musi skorzystać ofiara wypadku komunikacyjnego, który spowodował kierowca pojazdu mechanicznego.

Co to jest suma gwarancyjna ubezpieczenia OC?

Suma gwarancyjna to określona w ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych kwota, która wyznacza minimalny zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.

Kodeks cywilny w art. 822 § 1 kc stanowi, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela stanowi suma gwarancyjna OC określona w umowie ubezpieczenia. Strony umowy ubezpieczenia OC posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym mogą ustalić dowolną sumę gwarancyjną – nie może ona być jednak niższa niż kwota wskazana w art. 36 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Obecnie kwota ta wynosi:

  • w przypadku szkód na osobie – 5 210 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia, którego skutki są objęte ubezpieczeniem bez względu na liczbę poszkodowanych,
  • w przypadku szkód dotyczących mienia – 1 050 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia, którego skutki są objęte ubezpieczeniem bez względu na liczbę poszkodowanych.

Kurs euro ustalany jest według średniego kursu ogłaszanego przez NBP w dniu wyrządzenia szkody.

Powyższe przepisy są o tyle ważne, że w sytuacji, gdy dochodzi do wypadku komunikacyjnego, w wyniku którego np. poszkodowany staje się osobą niepełnosprawną albo ponosi inny uszczerbek na zdrowiu, z reguły dochodzi on stosownej rekompensaty od zakładu ubezpieczeń z którym właściciel auta miał zawartą umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Taka osoba przykładowo może żądać zadośćuczynienia za krzywdę, odszkodowania czy renty z tytułu utraconych zarobków czy zwiększonych w wyniku wypadku potrzeb. Kwoty wypłacane przez ubezpieczyciela mogą w pewnym momencie zbliżyć się lub też przekroczyć wysokość sumy gwarancyjnej ubezpieczenia. Co się wtedy dzieje?

Suma gwarancyjna OC a praktyka – dochodzenie roszczeń

Zgodnie z art. 22a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych zakład ubezpieczeń informuje poszkodowanego lub inną osobę uprawnioną z umowy ubezpieczenia o możliwości wyczerpania sumy gwarancyjnej, w przypadku, gdy łączna kwota wypłaconych odszkodowań lub innych świadczeń przekroczy 80% określonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Ubezpieczyciel obowiązany jest w takiej sytuacji przekazać informację o możliwości wytoczenia powództwa do właściwego sądu o ukształtowanie – na podstawie art. 357 ze zn. 1 kodeksu cywilnego – stosunku prawnego wynikającego z umowy ubezpieczenia.

Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2018 roku (sygn. akt I ACa 400/17) wskazał, że użyte przez ustawodawcę w tym artykule sformułowanie, iż “zakład ubezpieczeń poinformuje uprawnionego” prowadzi do wniosku, że obowiązek ubezpieczyciela do poinformowania poszkodowanego o możliwości wyczerpania sumy gwarancyjnej oraz możliwości wytoczenia do właściwego sądu powództwa o ukształtowanie stosunku prawnego wynikającego z umowy ubezpieczenia ma charakter bezwzględny.

Art. 357 ze zn. 1 k.c. – o którym obowiązany jest poinformować zakład ubezpieczeń – stanowi, że jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.

Z powództwem w oparciu o ów artykuł może wystąpić osoba poszkodowana. W praktyce taki pozew jest żądaniem waloryzacji sumy gwarancyjnej ubezpieczenia. Aby jednak sprawa sądowa zakończyła się powodzeniem, należy wykazać, że:

  • nastąpiła zmiana stosunków o charakterze nadzwyczajnym,
  • zmiana niesie za sobą nadmierną trudność w spełnieniu świadczenia lub grozi jednej ze stron rażącą stratą,
  • istnieje między tymi przesłankami związek przyczynowy,
  • miała miejsce nieprzewidywalność przesłanki nadmiernej trudności w spełnieniu świadczenia lub groźby rażącej straty.

Jako zmianę stosunków, którą zakwalifikować można jako nadzwyczajną, wskazać należy chociażby zmiany w gospodarce, inflację czy zmiany w wysokości sumy gwarancyjnej w ustawodawstwie, które miały miejsce po wypadku komunikacyjnym. Jeśli w takich realiach ubezpieczyciel wypłaca poszkodowanemu świadczenie, może dojść do wyczerpania sumy gwarancyjnej ubezpieczenia OC. Istnieje zatem związek przyczynowy między zmianą stosunków a wyczerpaniem tej sumy.

Suma gwarancyjna ubezpieczenia OC – czym jest i jakie minimum wyznaczają przepisy?
5 (100%) 1 vote

Kategoria: Prawo cywilne
Podziel się:
KomentarzeBrak komentarzy do “Suma gwarancyjna ubezpieczenia OC – czym jest i jakie minimum wyznaczają przepisy?”
Skomentuj pierwszy.

Dodaj komentarz