Renta deliktowa – czym jest, jakie są jej rodzaje i komu przysługuje?

Renta deliktowa

Odpowiedzialność deliktowa to odpowiedzialność za czyn niedozwolony. Kodeks cywilny precyzuje, jakie roszczenia przysługują osobie poszkodowanej. Jednym z takich rozwiązań jest właśnie renta.

W art. 444 § 2 kodeksu cywilnego ustawodawca wskazał, że jeśli doszło do utraty całkowicie lub częściowo zdolności do pracy zarobkowej albo zwiększyły się potrzeby poszkodowanego, lub zmniejszyły się jego widoki powodzenia na przyszłość, poszkodowany ten może żądać od podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Taka renta, nieco to obrazując, jest postacią odszkodowania, choć w bardzo specyficznej formie.

Wyróżnić należy trzy przesłanki (a tym samym renty), które w tym zakresie wyróżnia kodeks cywilny, co rzutuje także na wysokość renty.

Renta z tytułu utraty lub ograniczenia możliwości zarobkowych a praca

Renta ta przyznawana jest osobom, które pracowały (lub prowadziły działalność gospodarczą) przed zdarzeniem powodującym szkodę, np. wypadkiem komunikacyjnym, a po tym zdarzeniu nie mogą tego robić w całości lub pewnej części. Dla przykładu podać można sytuację, gdy mężczyzna pracował jako kierowca ciężarówki i w wypadku stracił nogi, lub kobieta wykonywała pracę biurową przed komputerem i w wyniku czynu niedozwolonego straciła wzrok. Takie osoby niewątpliwie nie mogą wykonywać dalej pracy zarobkowej, tak jak przed wypadkiem.

Komu przysługuje taki zestaw środków? W przypadku tej renty nie chodzi tylko o osobę, która nie może wykonywać jakiejkolwiek pracy, ale także o osobę, która nie może wykonywać dotychczasowej pracy, np. muzyka, który gra na skrzypcach, a traci dłoń – zatem co do zasady będzie mógł pracować (jednak już nie jako muzyk).

Renta z tego tytułu ma za zadanie wyrównać tzw. utracone korzyści. Odpowiadając na pytanie, ile wynosi ten rodzaj renty, rozwiązanie z założenia ma być różnicą między tym, co poszkodowany zarobiłby, gdyby do zdarzenia nie doszło, a jego dochodami po zdarzeniu.

Warto dodać, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2018 roku (sygn. akt III PK 27/18) wskazał, że obowiązkiem sądu jest ustalenie najbardziej prawdopodobnych zarobków, jakich poszkodowany został pozbawiony w następstwie wypadku. Przy ustaleniu wysokości należnej renty, podlegają uwzględnieniu również otrzymywane nagrody przez poszkodowanego, o ile mają one charakter stały i o ile poszkodowany mógł spodziewać się ich regularnego otrzymywania.

Renta z tytułu zwiększonych potrzeb – jak ustalana jest wysokość?

Jako kolejny rodzaj renty wskazać należy rentę, która pokryje zwiększone w związku z wypadkiem potrzeby poszkodowanego. Chodzi tu np. o takie potrzeby, jak:

  • koszty opieki osoby trzeciej,
  • lekarstwa,
  • zaopatrzenie medyczne,
  • specjalną dietę,
  • koszty leczenia w ramach prywatnej służby zdrowia, w tym rehabilitację,
  • koszty dojazdów do lekarzy czy na rehabilitację,

i tak dalej – przy czym warto pamiętać o tym, że ustawodawca nie określa w tym zakresie zamkniętego katalogu zwiększonych potrzeb (jest więc możliwość, że renta pokryje także inne niż powyżej wymienione elementy kosztowe).

Podkreślmy, że w orzecznictwie przyjęło się, że faktem powszechnie znanym jest, iż np. co prawda możliwa jest rehabilitacja finansowana ze środków publicznych, jednak w polskich realiach jest to możliwość tylko teoretyczna. Notoryjne jest, że Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje rehabilitację w bardzo ograniczonym zakresie i że rozpoczęcie jej odwleka się, niejednokrotnie do bardzo odległego terminu (mówi o tym wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 31 października 2018 roku, sygn. akt I ACa 305/18).

Ile wynosi renta w tym przypadku? Jeśli chodzi o wysokość renty z tytułu zwiększonych potrzeb, to co do zasady powinna ona pokrywać koszty, które mają charakter stały, zatem np. zakup samochodu dostosowanego do potrzeb osoby, które ucierpiała w wypadku komunikacyjnym, będzie możliwy w ramach odszkodowania, nie zaś renty.

Renta z tytułu zmniejszenia się widoków powodzenia na przyszłość

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że zdolność do pracy i widoki na przyszłość są tym samym. Jednak perspektywy (widoki) na przyszłość mają inne znaczenie. Zmniejszenie się widoków, o których mowa wyżej, ma miejsce np. w sytuacjach pojedynczych, tj. chociażby uczestnictwa w konkursach czy olimpiadach, lub w sytuacji, gdy poszkodowanym jest osoba małoletnia albo ucząca się jeszcze, i nie uzyskała ona zdolności do pracy w określonym charakterze, ponieważ nie miała na to szansy przez zdarzeniem wywołującym szkodę.

Wypadek może zaprzepaścić szanse i perspektywy na przyszłość. Dla przykładu, jeśli student medycyny, który chce zostać chirurgiem, traci rękę, to oznacza, że stracił perspektywy na przyszłość, mimo tego, że jeszcze nie zaczął w tym zawodzie pracować. Podobna sytuacja ma miejsce, jeśli chodzi np. o sportowców.

W ramach tego, komu przysługuje renta, warto pamiętać, że jeden poszkodowany może dochodzić kilku rent, jeśli np. jednocześnie zwiększyły się jego potrzeby i utracił możliwość zarobkowania. Należy jednak brać pod uwagę, że w procesie sądowym to na osobie dochodzącej renty spoczywać będzie ciężar udowodnienia przesłanek do przyznania renty, między innymi wykazanie niezdolności do pracy czy zwiększonych kosztów lekarstw.

Renta deliktowa – czym jest, jakie są jej rodzaje i komu przysługuje?
5 (100%) 1 vote

Kategoria: Prawo cywilne
Podziel się:
KomentarzeBrak komentarzy do “Renta deliktowa – czym jest, jakie są jej rodzaje i komu przysługuje?”
Skomentuj pierwszy.

Dodaj komentarz