Separacja małżeńska – co to jest i na czym polega?

Separacja małżeńska

Separacja jest niezależna od rozwodu. Separację orzeka Sąd na żądanie każdego z małżonków, jeśli między nimi nastąpił trwały rozkład pożycia. Jednakże nawet jeśli ta przesłanka istnieje, to Sąd nie orzeknie separacji, jeśli jest to sprzeczne z dobrem wspólnych małoletnich dzieci małżonków, a także, jeśli z innych względów byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z kolei, jeśli małżonkowie nie mają dzieci, które są małoletnie, Sąd może orzec separację małżeńską na podstawie ich zgodnego żądania.

Co to jest separacja małżeńska i na czym ona polega?

Separacja do polskiego porządku prawnego została wprowadzona w 1999 roku. Jest ona odpowiedzią na oczekiwania osób, które np. ze względu na wiarę czy światopogląd nie chcą się rozwodzić. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 stycznia 2012 roku (sygn. akt I UZP 8/11) separacja jest alternatywą uporządkowania sytuacji małżonków, w których małżeństwie nastąpił rozkład pożycia. Polega ona na umożliwieniu małżonkom przemyślenie tego, czy celowe jest definitywne ich rozejście. Separacja ma doprowadzić w głównej mierze do pojednania małżonków i ponownego nawiązania pożycia.

Wskazać należy, że Sąd orzeknie separację, gdy nastąpi zupełny rozkład pożycia małżonków (przeważnie chodzi o ustanie więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej). Nie jest konieczne (w przeciwieństwie do rozwodu), żeby doszło do trwałego rozkładu pożycia małżonków. Wynika to przede wszystkim z tego, że separacja małżeńska może doprowadzić do wznowienia życia wspólnego przez małżonków. Jako przykład rozkładu pożycia wskazać należy zdradę jednego z małżonków, nieporozumienia jeśli chodzi o kwestie finansowe, nadużywanie alkoholu czy różnice charakterów.

Warto dodać, że Sąd nie jest związany zgodnym żądaniem małżonków orzeczenia separacji. Dla wydania takiego orzeczenia Sąd musi stwierdzić wystąpienie przesłanki koniecznej (zupełny rozkład pożycia) oraz brak tzw. przesłanek negatywnych separacji.

Separacja sądowa jako instytucja prawna małżeństwa

Separacja nie jest rozwodem, jednak w sytuacji, gdy jeden z małżonków chce orzeczenia separacji, a drugi rozwodu, Sąd orzeknie rozwód, jeśli to żądanie jest uzasadnione. Z kolei jeśli orzeczenie rozwodu z jakiegoś powodu nie jest dopuszczalne, Sąd orzeknie separację, jeśli to żądanie jest uzasadnione.

Przy orzekaniu separacji Sąd określa, kto ponosi winę za rozkład pożycia. Dodajmy, że zgodnie z wcześniej udzieloną zgodą, tj. wnioskiem stron, Sąd – na podstawie zgodnego żądania małżonków – może nie orzekać o winie.

Separacja małżeńska a rozwód

Co do zasady skutki separacji są takie same jak skutki rozwodu, jeśli ustawa nie wskazuje, że jest inaczej. Podstawową różnicą jest to, że małżonkowie, którzy pozostają w separacji, nie mogą zawrzeć nowego małżeństwa. Nadto, tacy małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, mając na względzie tzw. zasady słuszności. Orzeczenie separacji oznacza powstanie między małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej.

Sąd może znieść separację, jeśli zgodnie wniosek złożą o to małżonkowie. Skutki separacji ustają z chwilą jej zniesienia. Sąd znosząc separację orzeka o władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem małżonków. Zniesienie separacji oznacza także powstanie ustawowego ustroju majątkowego między małżonkami. Jeśli małżonkowie zgodnie o to wniosą, może być utrzymany między nimi ustrój rozdzielności majątkowej.

O separacji małżeńskiej orzeka Sąd Okręgowy. Właściwy miejscowo jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mają wspólne zamieszkanie, a w braku takiej podstawy – sąd miejsca ich wspólnego pobytu. Jeśli takiego miejsca nie ma, sądem właściwym będzie sąd jednego z małżonków. Od orzeczenia tego Sądu przysługuje apelacja. Sprawa o separację może się toczyć w trybie procesowym lub nieprocesowym.

Z postępowaniem w trybie nieprocesowym mamy do czynienia, gdy małżonkowie nie mają małoletnich wspólnych dzieci i wspólnie żądają separacji. Sąd nie orzeka wtedy o winie w rozkładzie pożycia. Z kolei, gdy strony mają wspólne małoletnie dzieci, albo separacji chce tylko jeden z małżonków, postępowanie toczy się w trybie procesowym.

Koszt – separacja sądowa

Co do kosztów, wynoszą one:

  • 100 zł za wniosek o separację na zgodne żądanie małżonków,
  • 600 zł w pozostałych przypadkach,
  • 100 zł za zmianę wyroku orzekającego separację w części dot. władzy rodzicielskiej,
  • 100 zł za zniesienie separacji małżeńskiej.

Pamiętać jednak należy, że jeśli w sprawie o separację chcemy uregulować też inne kwestie, musimy się liczyć z dodatkowymi kosztami. Dla przykładu wskazać należy, że w razie zasądzenia alimentów na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji, pobiera się od małżonka zobowiązanego opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia. Natomiast w razie nakazania eksmisji jednego z małżonków albo podziału wspólnego majątku pobiera się także opłatę w wysokości przewidzianej od pozwu lub wniosku w takiej sprawie.

Separacja małżeńska – co to jest i na czym polega?
5 (100%) 1 vote

Kategoria: Prawo rodzinne
Podziel się:
KomentarzeBrak komentarzy do “Separacja małżeńska – co to jest i na czym polega?”
Skomentuj pierwszy.

Dodaj komentarz